Czy hałas ma wpływ na zdrowie społeczeństwa ?

Jeżeli przez zdrowie będziemy rozumieli tak, jak proponuje WHO; "stan dobrego samopoczucia fizycznego, psychicznego i społecznego", to hałas jest czynnikiem w dużym stopniu odpowiedzialnym za stan zdrowia społeczeństwa. Hałas wpływa na:

• psychikę, ponieważ godzi w podstawowe potrzeby każdego mieszkańca:
  - potrzebę spokoju, wypoczynku i regeneracji sił,
  - potrzebę prywatności życia domowego,
  - potrzebę bezpieczeństwa, albowiem zakłóca ważne biologiczne       i społeczne czynności (sen, naukę, pracę umysłową),
  
  
• organizm przez pobudzenie ośrodkowego układu nerwowego oraz ośrodka podwzgórzowo-przysadkowo-nadnerczowego. Stąd hałas może wywołać odruchowe reakcje takie jak: zmiany rytmu oddychania, akcji serca, perystaltyki jelit, zmiany wydzielania skórnego, ciśnienia krwi itp. Wyniki badań demograficznych sugerują, że ludzie narażeni na hałas nieco częściej zapadają na nadciśnienie tętnicze, nerwice, choroby przemiany materii i przewodu pokarmowego. W Szwecji przeanalizowano ostatnio wszystkie przypadki zawałów mięśnia sercowego (zarówno tych, które spowodowały śmierć, jak i przeżytych)    u mężczyzn, które miały  miejsce w okresie dwóch lat. Rezultaty wykazały, że występowanie obu cech: zwiększonego tempa życia i ustawicznego ogłuszania hałasem, zwiększyło ryzyko zawału, szczególnie przed 55 rokiem życia. W badaniach niemieckich z 1987 r. stwierdzono wpływ hałasu o poziomie powyżej 65dB w dzień na skurczowe ciśnienie krwi oraz obniżenie kortyzolu i liczby trombocytów.
  
  
• ludzkie zachowanie: ograniczenie spacerów na wolnym powietrzu, stosowanie zatyczek dousznych, a czasem także paradoksalne zachowanie jak spanie w korytarzu, czy w kuchni, ponieważ tylko to są miejsca gdzie ludzie mogą zasnąć. W badaniach przeprowadzonych w Warszawie, w rejonach hałaśliwych (powyżej 65dB) obserwuje się częste objawy zakłóceń w populacji ze strony układu krążenia (bicie i kołatanie serca, szybkie męczenie się, duszność, zawroty głowy, uderzenia krwi do głowy), układu pokarmowego, bóle mięśni i stawów, a także zakłócenie równowagi emocjonalnej (stan napięcia i niepokoju, trudności z zasypianiem, niespokojny sen, uczucie niewyspania). Stwierdzono również częste systematyczne zażywanie leków z powodu chorób serca i nadciśnienia

Reasumując powyższe wyniki badań można stwierdzić, że obcowanie w świecie dźwięków powyżej 65dB ma niewątpliwie zły wpływ na zdrowie społeczeństwa.

RYZYKO ZAWODOWE ZWIĄZANE Z NARAŻENIEM NA HAŁAS

W warunkach narażenia zawodowego oddziaływanie hałasu na organizm człowieka można podzielić na dwa rodzaje:

1. wpływ hałasu na narząd słuchu,
2. pozasłuchowe działanie hałasu na cały organizm.

1.
Wpływ hałasu na narząd słuchu

Szkodliwy wpływ hałasu na narząd słuchu powodują następujące jego cechy i okoliczności narażenia:

• równoważny poziom dźwięku A,
• lub poziom dźwięku A (dla hałasu ustalonego) przekraczający 80dB(A).

Bodźce słabsze nie uszkadzają narządu słuchu nawet przy długotrwałym nieprzerwanym narażeniu - długi czas działania hałasu. Skutki hałasu kumulują się w czasie, zależą od dawki energii akustycznej, która określa iloczyn natężenia dźwięku i czasu trwania ekspozycji. - ciągła ekspozycja jest bardziej szkodliwa niż przerywana. Nawet krótkotrwałe przerwy umożliwiają procesy regeneracji słuchu - szczególnie szkodliwy jest hałas impulsowy. Charakteryzuje się on tak szybkim narastaniem ciśnienia akustycznego do dużych wartości, że narząd słuchu ulega znacznemu przeciążeniu. Uszkodzenie słuchu w wyniku działania hałasu impulsowego jest zależne od szczytowego poziomu ciśnienia akustycznego - hałas o widmie z przewagą składowych         o częstotliwościach średnich i wysokich (3-5 kHz) jest bardziej niebezpieczny (szczególna, indywidualna podatność na uszkadzający wpływ działania hałasu).

2.
Pozasłuchowe skutki działania hałasu

Pozasłuchowe skutki działania hałasu objawiają się wpływem głównie na ośrodkowy układ nerwowy i układ wydzielania wewnętrznego, a w konsekwencji na stan i funkcje wielu narządów wewnętrznych, już po przekroczeniu ciśnienia akustycznego 75dB(A). Bodźce słuchowe mogą wpływać na różne funkcje organizmu nawet wtedy, gdy nie dochodzi do powstania wrażeń słuchowych. Reakcje pozasłuchowe mogą objawiać się wzrostem częstości skurczów serca i ciśnienia krwi, skurczów obwodowych naczyń krwionośnych, zmniejszeniem częstości oddechów, intensywności perystaltyki jelit oraz odruchami motorycznymi (skurcz mięśni). Ponadnormatywny poziom hałasu może powodować uszkodzenia prowadzące do niepłodności. Silne bodźce akustyczne o poziomach ciśnienia akustycznego powyżej 110-120dB(A) wpływają na funkcję narządów zmysłów, np.: powodują zaburzenia wzroku, równowagi i dotyku. Choroba ciśnieniowa, wrzodowa, nerwice mogą być skutkiem hałasu.
Pozasłuchowe skutki hałasu są uogólnioną odpowiedzią organizmu na działanie hałasu jako stresora.

3.

Dodatkowym czynnikiem uciążliwym jest zrozumiałość i maskowanie mowy oraz dźwiękowych sygnałów bezpieczeństwa w hałasie. Utrudnione porozumiewanie się ustne w hałasie i maskowanie sygnałów ostrzegawczych zwiększa uciążliwość warunków pracy, zmniejsza jej wydajność i może być przyczyną wypadków przy pracy.
Kryterium zrozumiałości mowy stanowi jedno  z ważniejszych kryteriów oceny w środowisku.

UWAGA: badania audiometryczne ujawniają rozwój trwałego ubytku słuchu. Ubytek ten jest kryterium rozpoznania i orzeczenia zawodowego uszkodzenia słuchu.

Autorką publikacji jest:
mgr Eugenia Kubczak
Zespół Szkół Technicznych i Ogólnokształcących
we Wrześni

Konsultacja medyczna:
lek. med. Paweł Paciorkowski