Co jest ważne w wychowaniu fizycznym?

Częst o nauczycielowi wychowania fizycznego trudno jest przekonać ludzi o społecznym znaczeniu swojej działalności. Nie znaczy to, że wychowawcy fizyczni niczego sobą nie reprezentują i że są zbyt słabi by bronić własnych wartości. Jeśli pretendują oni do miana wychowawców i nie mylą tego zawodu z pojęciem trenera-selekcjonera, przedsiębiorcy, biznesmena, czy zawodowego nowinkarza w dziedzine zabiegów wzmacniających zdrowie, muszą być zdolni do głoszenia filozoficznej prawdy o swojej roli społecznej i do obrony własnych przekonań oraz muszą być zgodni w swojej praktycznej działalności zawodowej, z nakazami pedagogicznymi i sumieniem nauczycielskim. I to niezależnie od politycznych czy ekonomicznych presji, niezależnie od chwilowej aprobaty czy dezaprobaty środowiska społecznego

Co właściwie oznacza wychowanie fizyczne?

Zdajemy sobie sprawę z tego, że termin ten jest swoistym nonsensem, błędem nazewniczym, ponieważ nie sposób jest wychowywać właściwości fizyczne istniejące niezależnie, jako byt samodzielny. Wychowanie fizyczne musi odnosić się do innych, pozafizycznych wartości osobowych i spełniać inne zadania. Głoszony przez filantropistów ideał harmonijnego wychowania przedstawiony w „Gimnastyce dla młodzieży” Guts-Muthsa zyskał nowy wyraz w bardziej współczesnej interpretacji „szkoły austriackiej”, która definiowała wychowanie fizyczne jako kształtowanie całej osobowości ludzkiej, z jej ciałem będącym pierwszym punktem aplikacji. Wychowanie fizyczne nie jest więc jedynie fizycznym treningiem, nie sprowadza się do wyrabiania fizycznej sprawności, ani też, że nie jest tylko fizyczną rekreacją, albowiem stanowi integralną część niepodzielnego procesu ogólnego, komplementarnego wychowania człowieka.

Wychowanie te zaleca cztery następujące zasady postępowania:

• większy nacisk należy kłaść na kształtowanie charakteru niż na kształtowanie intelektu
• proces wychowania powinien stwarzać dziecku okazję do pracy i twórczości i w ten sposób wspierać dochodzenie do indywidualnych osiągnięć
• proces wychowawczy powinien uwzględniać – jak tylko to jest możliwe – spontaniczne zainteresowania dzieci, a jedynie w niewielkim stopniu może opierać się na arbitralnych roztrzygnięciach, wynikających z zainteresowań personelu wychowującego
• aktywność własna i pomysłowość wychowanków powinna być uznana za podstawowy warunek autoedukacji.

Wychowanie fizyczne nie może być rozumiane jako przedmiot, którego zadaniem jest tylko wyrabianie sprawności fizycznej, lecz musi ono w sposób świadomy przyczyniać się do rozwoju fizycznego, umysłowego, estetycznego i moralnego jednostki. Nauczyciele WF powinni wiedzieć, że program WF nie może odbiegać od ogólnego programu kształcenia i wychowania w szkołach podstawowych i ponadpodstawowych. Zadanie ogólnego programu szkolnego jak i zadanie wychowania fizycznego polega zatem na wpojeniu dzieciom umiejętności, dzięki którym będą oni mogli zwiększyć swe szanse na sukces w życiu dorosłym. Jednakże ogólny program nauki szkolnej musi doprowadzić całą populację do określonego poziomu wiedzy, a program wychowania fizycznego powinien określać wymagania do indywidualnych możliwości fizycznych uczniów. Grzechem bowiem było by wprowadzanie takich form aktywności, w których mogą uczestniczyć tylko uczniowie najbardziej sprawni fizycznie, przyspieszeni w swoim indywidualnym rozwoju fizycznym

W opini społecznej, ale również wśród wielu pedagogów często można się spotkać z brakiem zrozumienia dla wychowania fizycznego, z niewiedzą o tym, czym rzeczywiści ono jest i w jaki sposób może się przyczynic do pełnego rozwoju uczniów. Wiele osób kojarzy WF a zabawą ruchową lub pracą nad podnoszeniem wyników sportowych. Niewielu jednak pojmuje, że cele WF wykraczają dalece poza sprawność fizyczną i zdolność uzyskiwania wysokich wyników w sporcie. Z historii z namy wiele przykładów na to, że wychowanie fizyczne jaklo przedmiot nauczania spotykało się z falą krytyki głoszonej przez nauczycieli przedmiotów intelektualnych..Długo nie był on traktowany za dziedzinę równorzędną innym przedmiotom szkolnym i pomocną w ocenie poziomu uczniów. Dopiero z czasem wychowanie fizyczne zdobyło uznanie wśród szerszych rzesz pedagogików. Czynnikiem, który sprzyjał i sprzyja obecnie pozytywnej ocenie i uznaniu wychowania fizycznego w szkolnej rzeczywistości była jakośc nauczania i wychowania oraz poziom przygotowania nauczycieli WF. W przeszłości nauczaniem wychowania fizycznego w klasach nauczania początkowego zajmowali się nauczyciele realizujący program wszystkich przedmiotów, którzy w minimalnym zaledwie stopniu byli przygotowani do tej roli lub nie byli do tego przygotowani w ogóle Czas przeznaczony na zorganizowany proces wychowania fizycznego wypełniany był byle czym tylko nie zajęciami fizycznymi. (W latach dziewięćdziesiątych to się zmieniło, a po reformie znów powrócono do dawnego systemu)

Od czasów II wojny swiatowej, kiedy igrzyska olimpijskie i mistrzostwa świata stały się znaczącym instrumentem politycznym, zaczęto lansować w szkole tendencje sportowego przygotowania młodzieży. Zwyciestwo sportowe zaczęło być stawiane przed młodzieżą jako najwyższy akt patriotyzmu. Dodatkowo procesy komercjalizacji i pieniądze możliwe do zarobienia poprzez sport spowodowały, że zarówno uczniowie rokujący nadzieje sportowe jak i ich opiekunowie zapomnieli o głównych celach wychowania fizycznego w szkole. Zapomniane zostały takie wartości nadrzędne jak: kształtowanie zdrowia, wychowanie moralne, wpajanie zasad „fair play” czy przygotowanie do współdziałania i przodownictwa, wyrabianie przyjaźni i koleżeństwa .

Nadszedł więc czas aby wychowawcy skupili swoje wysiłki i wzieli się do roboty. Nadszedł czas na to by objąć wszystkich uczniów rzeczywistym wychowaniem fizycznym w miejsce pobożnych życzeń i teoretycznych deklaracji, zamiast zajmować ssiętylko garstką wyselekcjonowanych talentów. Nadszedł czas realizowania programu ogólnego przygotowania i wyrównywania braków u tych, którzy są zaniedbani lub całkowicie pozbawieni procesu wychowania fizycznego. Nadszedł czas nawiązania kontaktu i współpracy z rodzicami, gdyz ich uwagi i pomoc mogą być niezwykle cenne w procesie kształecenia.

Edukacja jest procesem długotrwałym i jej pomyślne wyniki może przynieść tylko właściwe postępowanie, oparte na słusznej koncepcji teoretycznej.Należy kłaść nacisk na nauczanie dzieci takich umiejętności ruchowych, które będą im najbardziej przydatne w codziennym życiu. Aktywność ruchowa, która może zawierać w sobie różnorodne aspekty rekreacyjne, uprawiana zarówno w formie indywidualnej jak i grupowej, stabilizuje i wzbogaca życie jednostki, i przyczynia się do zdrowej integracji społecznej. A dla nauczyciela WF nie może być lepszej nagrody nad satysfakcję wynikającą z przekonania, że ich działalność stanowi istotny wkład w prawidłowy rozwój czlowieka.

Autorem publikacji jest:
Marcin Korbik