Jak wykorzystuję technikę origami w swojej pracy ?

Technikę origami wprowadziłam do swojej pracy w roku 1994, gdy na studiach podyplomowych poznałam jej podstawy. Odtąd w domowej bibliotece zaczęłam gromadzić ukazujące się na rynku księgarskim książki oraz szukać w bibliotekach starszych pozycji.

Origami jest starą japońską sztuką składania papieru. Wywodzi się z tradycji religijnych, a jej wzory i formy przekazywane były z pokolenia na pokolenie. Po rozpowszechnieniu się w Europie i obu Amerykach do tradycyjnych dołączone zostają formy brazylijskie, hiszpańskie, angielskie, amerykańskie.

Najczęściej korzystam z następujących pozycji:

1. R. Adamczak, T. Sudał: Origami japońska sztuka składania papieru.
   Koga, Warszawa 1980
2. K. Hufner: Latające i pływające zabawki z papieru
   MAW, Warszawa 1988
3. K. Klimas: Sztuka składania papieru
   Delta, Warszawa 1988
   
4. P. Mulatinko: Zabawne origami, czyli papierowe cuda
   Diogenes, Warszawa 2001
   
5. A. Muh: Wielka księga papierowych cudów
   Bis, Warszawa 2000
   
6. I Nimschowski: Dziecinnie proste origami. Szczegółowe instrukcje krok po kroku
   Bis, Warszawa 2000
   
7. H. Rojas: Origami papierowe ZOO
   Świat książki, Warszawa 1996
   
8. D. Roberts: Origami dinozaury
   Egmont Polska, Warszawa1994
   
9. Z. A. Schelle: Czarodziejski świat origami. Papierowe zwierzęta
   
10. Z. A. Schelle: Origami sztuka składania papieru
    
11. J. Tremaine: Jak wykonywać origami
    Kluczyński, Kraków 1994
    
12. P. D. Twyen: Oigami
    Delta, Warszawa 1994
    
13. M. Ioschida: Origami.
    KAW, Łódź 1998
    
14. R. Zanoni: Sztuka origami
    Park Bielsko-Biała, 1992

Książki te zawierają schematy o różnym stopniu trudności od prostych, gdzie przy pomocy kilku zagięć powstają figurki, do bardzo skomplikowanych wymagających mistrzostwa. Wyróżnić w nich można 3 podstawowe rodzaje origami: płaskie, przestrzenne i modułowe.

Składanek uczyłam się stopniowo i dalej zgłębiam jej tajniki bardzo często razem z dziećmi. Jednak pracę z dziećmi w młodszym wieku szkolnym proponuję rozpocząć od origami kołowego. Polega ono na odrysowaniu od szablonu odpowiednich kół i naklejeniu na kartkę wg, podanego wzoru.Jest to doskonały początek, gdy dzieci nie potrafią dokładnie składać, a prace nic nie tracą na atrakcyjności.

Następnym etapem są prace wykonywane na podstawie pokazu i instrukcji nauczyciela. Później dzieci mogą poznać tzw. formy bazowe np. lody, trójkąt, kwadrat, ptak, przez których modyfikacje powstają modele latające i pływające, zwierzęta, rośliny. Wykonane składanki mogą stać się upominkiem, kartką świąteczna, zabawką, ozdoba, scenką rodzajową.

Końcowym etapem jest praca ze schematem indywidualna lub grupowa. Przy systematycznej działalności dzieci w klasie trzeciej potrafią czytać schemat.

Dla dzieci szczególnie zainteresowanych organizowałam w latach poprzednich zajęcia pozalekcyjne. W roku szkolnym 2001/2002 w I semestrze w zajęciach uczestniczyły chętnie dzieci z klas pierwszych. Także w minione ferie zimowe odbyły się dwa spotkania, w których uczestniczyli uczniowie klas I - V.
Origami jest też doskonałym sposobem spędzenia wolnego czasu w domu. Dzieci nie są wtedy zobligowane tematem i kierują się indywidualnymi zainteresowaniami. Wtedy właśnie powstają składanki modyfikowane wyobraźnią dziecka. Rysują się tu wyraźne różnice między chłopcami i dziewczynkami. Chłopcy preferują zabawki np. łodzie, samoloty, formy modułowe. Natomiast dziewczynki ozdoby, elementy przyrodnicze.

Ogromnym sukcesem była I nagroda dla klasy IIIc w konkursie zorganizowanym przez II program TVP w 1995 oraz nagroda Burmistrza w konkursie Talenty 1999. Origami często spotyka się z zarzutem, że jest technika mało twórczą, gdyż prace wykonane według tego samego wzoru są identyczne. Jest to prawdą tylko wtedy, gdy wykonana figurka będzie forma finalną. Rola nauczyciela jest zainspirowanie dziecka do dalszej działalności plastycznej i połączenie z innymi technikami (rysowanie, malowanie, wycinanka, wydzieranka itd.). Jeśli dziecko doklei zajączkowi oczy, wąsy, dorysuje elementy krajobrazu to zapewniam, że nie ma podobnej pracy.

Origami może być pomocne w ilustrowaniu pojęć przyrodniczych, matematycznych, polonistycznych. Wykorzystanie jej w geometrii przedstawiłam szeroko w publikacji pt. "Możliwości wykorzystania techniki origami w procesie kształtowania niektórych pojęć geometrycznych" - Nauczanie Początkowe nr 5, Kielce 2000.

Potwierdzają się też teoretyczne założenia, że origami usprawnia palce, rozwija wyobraźnię przestrzenną, uczy dokładności, precyzji, kształtuje wytrwałość, koncentrację uwagi. Nie wymaga też wielkich nakładów, gdyż wystarcza kartka papieru, sprawne palce i odrobina cierpliwości.

mgr Małgorzata Nadolna
nauczyciel kształcenia zintegrowanego
SSP Nr 1 we Wrześni